بعد از آن حضرت باقى ماندند ( و به كار خود ادامه دادند ) و به پيشوايان ضلالت و دعوت كنندگان به دوزخ با دروغ و بهتان ، تقرّب جستند ( و احاديثى در فضيلت آنها جعل كردند ) آنها نيز ( در مقابل ) مقامات كشور اسلامى را به آن ) منافقان سپردند و آنان را حاكمان بر مردم ساختند و بر گردن مردم سوار كردند و به كمك آنها به خوردن دنيا مشغول شدند . البته مردم نيز ( غالبا ) همراه سلاطين و دنيا هستند مگر كسى كه خداوند او را لغزش باز داشته است . اين يكى از چهار گروه است . شرح و تفسير جعل احاديث از سوى منافقان آنچه در بخش گذشتهء اين خطبه آمد ، اشاره‌اى اجمالى و پرمعنا دربارهء عوامل مختلف اختلاف و تعارض اخبار منقول از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله بود . امام عليه السّلام در اين بخش به شرح و بسط آن پرداخته و راويان حديث را به چهار گروه تقسيم مىكند و موضع هر يك را به طور دقيق مشخص مىسازد . در واقع امام عليه السّلام در اين خطبه از يكى از فنون مهم فصاحت و بلاغت كه همان فن اجمال و تفصيل است و در قرآن مجيد كرارا ديده مىشود ، بهره مىگيرد تا مخاطبان خود را به طور دقيق در جريان مطلب بگذارد . امام عليه السّلام شخص سؤال كننده‌اى را كه در آغاز خطبه به او اشاره شد مخاطب ساخته - هر چند مخاطب همهء مسلمين هستند - مىفرمايد : « ( بدان ) كسانى كه نقل حديث مىكنند ، تنها چهار گروهند و پنجمى ندارد » ؛ ( و إنّما أتاك بالحديث أربعة رجال ليس لهم خامس ) . سپس امام عليه السّلام از گروه اوّل كه عامل اصلى اختلاف اخبارند ، سخن گفته مىفرمايد : « نخست شخص منافقى است كه اظهار ايمان مىكند و نقاب اسلام بر